Jonsokleite

 Ja, i dag er det jonsokafta eller St.Hans som det heiter på finare og meir moderne språk. Det ligg ikkje an til  at det blir bålbrenning på meg i år. Slike merkedagar er alltid litt triste, men eg får trøysta meg med alle bål eg har sett oppgjennom tid. Først ein lang og god periode i barndommen der alle gardsungane drog saman kvist og kvast og gamle saker til bålplassen på Høghaug, rett oppanfor huset vårt heime. Det galdt å ha det største bålet, og det som blei sist tent, etterat me i fleire timar hadde sett bål som lyste opp i alle kantar av bygda. Vårt bål var ofte det siste og største og finaste. Syns me! Seinare blei det stort bål og kjekke samlingar på stranda på Kvitsund. Kjekt for store og små! I Asker blei Nersnes staden for jonsokfeiring. På det fine området ved sjøen traff me folk, gjerne kjende frå heile Oslo-området. Så til sist har det blitt nokre feiringar med bål og mat på Himmel og hav. Den aller siste gongen eg var der for å visa Emilie eit skikkeleg jonsokbål, så blei det ikkje tent! Ein enorm pålandsvind gjorde det uforsvarleg å tenna bålet. Men seinare på kvelden tende dei sitt på Vaulenstranda. Dei skal visst få opp eit bål i kveld også, så kanskje eg må ha meg ein tur og sjå etter.
Har det elles hendt noko bra i juni? Eller trist? 
Det var tungt å sjå alt graset som hadde teke overhand då eg kom til Bømlo for ei veke sidan. Varme og regn hadde gitt gode vekstvilkår. Når eg aldri har slått med ljå før så syns eg det er litt seint å starta no. Alle maskinane som skulle vera til hjelp i tur og orden, dei streika.

Plenklyppar(ar), vaskemaskin og fjernsyn. Dei første kom i gang igjen, men det blir verre med fjernsynet no til helga når alle kjem og skal sjå VM-kamp. Det var lyspunkt også; Randi kom og raka saman graset og klypte rododendronbuskane, og det hjelpte på . Det samme gjorde elggryta me fekk til lunsj hos Anne.
Og den flotte solnedgangen før eg reiste heim igjen. Eller heim? Det følest naturstridig å sei at vegen frå Bømlo til Stavanger er vegen heim.. Heim skulle vera der ein fekk mest fred i sjela, så jammen om eg veit. 
Eg prøver å ta kontakt med gamle venner for å kunna ta ein liten tur mot aust og sør. Etter å ha snakka lystig med Bjørg i fleire dagar så kom det melding i dag om at mannen var død i natt. Uventa. Så då blir det ikkje tur med henne, med det første. Fleire andre har også skrantande menn. Det er vel tida og alderen. Så me får sjå.
Elles er juni månaden for bursdagar. Først skulle Knut hatt sin store åttiårsdag, men i staden blei det roser til grava. Den åttande var det Per Helge sin dag, og i går blei Emilie 16, og eg fekk vera med å feira. Tida går så altfor fort!
I morgon skal eg få meg ny fortann. Ein dyr og ubehageleg affære. Og så står den store Bømlo-helga for tur. Spennande å sjå korleis det skal gå med alle som vil sjå fotball, og med utearealet som har skrumpa inn. Gjester i alle senger ser det ut for at dei blir, og det er kjekt! 

Maidagar

Eit godt stykke ute i mai har det vore både 'ups and downs', lyse og mørke dagar.
Naturen er på sitt aller finaste., til og med på gravplassen.
I Stavanger er himmelen blå og knoppane sprett, mens eg gler meg over solnedgongane på Bømlo.  På veg dit fekk eg sjå mender av kusommar. Dei sakna eg så lenge eg budde austpå. No er det blåveisen som glimrar med sitt fråver.Tur til Melandsåta trudde eg ikkje eg skulle få bli med på meir, men jammso kom eg meg på toppen saman med store og små. Tur til Hydra og Jøssingfjord, samt Haaheim Gård. 

Dei  siste dagane har eg vore veldig sliten. Av å missa ei fortann! Først kjenna at ho ikkje tålte påkjenninga av å bita over eit hardt knekkebrød, men blei hengjande såvidt. Så prøva å få tak i tannlege tidleg på morgonen, og når eg så fekk ein akutt-time så måtte eg finna ut korleis eg skulle komma meg dit. To forskjellige bussar ettersom bilen var på verkstad. Tanna blei trekt. Kva for ein kostbart, tidkrevande og smertefullt rekonstruksjon skulle eg velja? Ny utfart i dag for å få rotfylling som ein start på prosessen. Så sliten av å sitja på sin bak i buss og tannlegestol. Heime var det administrasjon av forsikring på bil og mot skadedyr, samt vurdering av for og imot levegg på grensa til (alfor?) nære naboar. Slitsomt det også! 
Kommunikasjon på korøvelse: I pausen: Vil Mikal verkeleg baka brød til koristane frå alle kora? Dult til høgre: "Nei! Solo her. Dult til venstre: "Gigg, ikkje karjol" På vel ut: "Har eg eigentleg eit sjøgrønt/blått antrekk til konserten?"
Kommunikasjon på Hidrabussen: "Er alle mann på plass?" Ja..Nei! Det er ei som er på do" "Do? Her i bussen? Eller på ferja? Eller på venterommet på kaien?" "Ho er her no!" Javel, då kan me dra!"  Anne Margrethe kom med historiar om oppvekst på Hidra, om foreldra og krigen, mens Johannes kom på banen då me på hans heimetraktar. Her fekk eg også endeleg komma under helleren med dei gamle husa i Jøssingfjord som  me har kjørt forbi så mange gonger.

Mange problem med å ha eit gammalt hus, men også minnen forbunden med at mange minne er det spor av der. Ikkje så mykje gull og sølv, men eg har visst bortimot femten kaffeserviser (inkludert dei eg har i byen), mellomverk , kniplingar engelsk broderi. Er det noko eg kan leggja ut på auksjon til sommaren, skal tru? Kjekt er det også å sjå at barnebarna kan jobba, både med og utan løn. 

Og så er me jammen ommen til siste laurdag i mai. Det blir ikkje tid til skriving i morgon, det er sikkert. Då skal eg vera i Kirkens tjeneste frå halv ti om morgonen til halv ti om kvelden. Først ha delansvar for irkekaffe og delta på årsmøte, før eg kjappar meg heimom og kler meg i havblått og tar resten av dagen som korsangar på Utstein kloster. Det kan bli bra! Eg kjenner at eg gler meg sjølv om eg ikkje har heilt kontroll på tekst og tonar. Og på tirsdag skulle Knut ha fylt åtti...

Blogg for sorger og gleder

Siste søndagskveld i månaden. Kanskje det kan bli ein ny dag å takka på? Ein dag der eg kjem på alt godt eller rart som eg har opplevd og som eg gjerne ville ha formidla om eg hadde nokon å komma heim til? No er april snart omme, og det har vore ein månad fyllt med mykje bra (og litt mindre bra), og eg har sant å sei vore oppsett på å dela gledene så godt eg kunne. Men det blir aldri feil å dela gleder ein gong til. For 20 år sidan starta eg å skriva blogg. Eg syns ikkje livet var så enkelt då (heller!), så eg var på jakt etter gleder som eg kunne få fram i dagen og dela med andre. Kultur, natur og fellesskap gjoorde dagane gode den gongen, og det gjeld framleis

Og noko gjentar seg.
Utruleg nok skreiv eg 30.april 2006 at "på måndag var eg og såg Les Miserables og det var fantastisk1" Akkurat det samme kan eg skriva no: På måndag var eg og såg Les Miserables og det var fantastisk. Teateroppsetjinga på Rogaland teater som eg og Emilie fekk dela, er ein av dei siste gledene. Det var ikkje ein musikal, men eit sterkt og alvorleg drama.  

Mange gleder gjentar seg frå vår til vår. Som den store buketten med kraftige påskeliljer

som eg nyleg henta på Bømlo. 

Men enkelte gleder er verkeleg nye og svært overraskande! Det gjeld ikkje minst den blå jakken eg har på meg her. På turen til Solgården hadde eg ein av dei første dagane meldt meg på ein tur til eit marked i ein av småbyane i nærheten. Likar å gå og sjå på folk og på det dei har å tilby. Dette var ikkje ein av dei varme dagane, så eg hadde teke på meg ein tynn langarma genser og ein tett sommarjakke, men det var ikkje nok! Vinden kom frå alle kantar, omtrent som i Stavanger. Midt i folkemengda prøvde eg å finna såpass ly at eg kunne få opp ein ekstra bluse frå sekken så eg kunne ha på meg  den. Då dukka det plutseleg opp ei ferm dame som tok tak i meg: "Momento! Momento!" sa ho mens ho prøvde å hindra meg i å ta på blusen. Eg protesterte og sa eg fraus så at eg måtte ta på blusen. Til slutt klarte eg det, men då hadde ho funne fram ein liten pose som var ein av dei ho hadde i ein større pose, og opp av posen kom denne jakken: "Her, denne kan du ha"" Eg trur i alle fall at det var det ho sa, utan at eg veit korleis det høyrdest ut på spansk. Ho tredde jakken på meg o den passa perfekt. Farge og fasong kunne eg ha valt ut sjølv. Jakken virka både rein og rimeleeg ny. Ja, sa eg, den kan eg ha. Kor mykje skal du ha for den? Ingenting; kanskje ein klem? Og så var ho borte og eg var både varm og forvirra. Men glad. Eg har ikkje heilt slept tanken på denne dama. Kvifor gav ho meg jakken? Såg eg så forfrosen og fattig og deperat ut at ho syns ho måtte forbarma seg over meg og gi meg ein jakke? Og dertil ein som passa perfekt? Eg har laga meg ein teori som eg har slått meg til ro med. Ho hadde mange små posar med seg og eg meiner ho var akkurat ein størrelse større enn meg. Kanskje alt ho hadde i posane var ting ho hadde vakse ut av og ikkje kunne bruka lenger? Så no var ho på veg til loppemarked eller gjenbruksbutikk med det som var godt brukande? Eg får aldri vita det, men det er godt å ha laga seg ein teori! 

Vel heime var det tid for loppemarked i Hinna kirke, og til trosss for surt og kanldt regnver samla det seg snart ein kø som ville vera klar når det opna. Eg hadde lova å ta min tørn bak disken. Det blei ikkje klær eg fekk som salgsoppdrag dette året, så eg veit ikkje om det var godt brukbake jakkar til salgs. Det var det nok, men eg måtte prøva å selja bøker. Det er kanskje ikkje så in lenger, men under kan skje også her. Ein yngre mann (ukjent for meg) kom og ville betala for to store hefta bøker. Det vaar Portugisisk for brasilianere. b1 og 2! Hadde eg sett dei på forhand så ville eg nok ha vedda på at dei ikkje kom til å bli selt. Men jammen fekk dei ein ny og lukkeleg eigar! Deretter kom det ein ung dame med eit syltynt hefte. Korleis slutte å røyke? På fransk! Ho trekte seg då ho ikkje fekk det til halv pris. Eg  angrar på at ho ikkje fekk det til den prisen!

Og no er april over om få timar. og eg har ikkje fått sagt nooko om alt eg har å takka for. Det får nok ikkje bli ein månad til neste takk! 

Eg må få med litt meir frå april: Det beste frå naturen må bli kveldsturen i flott vårver med Randi til Ullanhaugtårnet og i den botaniske hagen, Bjørk og andre vekstar spratt så mest kunne sjå det!

Fellesskap har det vore mykje av. Frå gjengen ved "Hinna"bordet på Solgården som på Sola helste kvarandre med "Neste år i Jerusalen"! til felleskapet rundt loppemarkedet. Koret er eit godt fellesskap og det var flott å samlast rundt han som fylte 75. Godt å få innvia den ye sovesofaaen min med overnattingsgjester fleire netter på rad. Hadde kaffigjester som kom for å nøta overnattigsgjestene, og alle fekk smaka reatar frå 75-årsdagen. 

Sist men ikkje minst barn og barnebarn som tok meg med på feiring av gode karakterar!

Måtte berre få nevna desse gledene så eg kan finna tilbake til dei når det røyner på.

   

Menneskemøte

Kjære medferierande på Solgården!

Sist eg var på Solgården var i påska 2022. Då var eg her saman med mannen min. No er han borte; han døydde for eit og eit halvt år sidan. Det er mykje som er trist med det å bli åleine, det trur eg det er mange som kan vera enig med meg i. Mange kan sikkert også vera enig med meg i noko av det som er tristast er at det ikkje lenger er nokon eg kan komma heim til og dela det eg har opplevd. Både vondt og godt. Oftast tenkjer ein at det er viktigast å ha nokon å dela det vonde med, men eg er ikkje alltid så sikker på det. Delt glede er dobbel glede heiter det, så ein taper ein heil del dersom ein ikkje har nokon å dela gledene med. Og minnene Kjekt å ha gode minner, men mykje kjekkare å ha nokon å dela dei med. 

Dette tenkte eg på rett før eg skulle dra hit. Eg hadde opplevd møte med menneske som gjorde meg glad, men kven skulle eg dela gleda med når stova heime var tom? Her er det de kjem inn!

Fem menn er det faktisk som har gjort inntrykk på meg den siste tida, men eg skal begrensa meg til å fortelja om møtet med tre av dei.

Den eldste må sikkert ha fylt nitti. Eg har sett han ein gong og ser han nok aldri igjen. Eg trur han heitte Einar og han sat i ein rullestol. Plassert mellom alle dei andre gamle på sjukeheimen. Dei skulle høyra på når koret vårt song, men dei skulle også vera med å syngja frå dei grøne sangbøkene som var delt ut. Dei fleste bladde litt ukonsentrerte og song ei strofe eller to dersom det var noko kjent. Men denne mannen, denne skikkeleg gamle mannen, han song så eg kunne høyra det heilt opp i korrekka. Eg måtte sjå på han: Tynn og gammal, men velstelt og med levande blikk, så då eg gjekk forbi på veg ut, slo eg han på skuldera og sa: «Du song skikkeleg bra!» Han strålte opp og nikka: «Takk! Eg har vore sanglærar i femti år»

Den kvelden me song på sjukeheimen snøa det i Stavanger og eg hadde bilen ståande utanfor. Lenge sidan eg hadde opplevd at bilen var nedsnøa, men eg tenkte straks på kost og skrape. Ein av mennene i koret hadde også ein nedsnøa bil, men han gjekk mot meg: Har du kost? Ja, eg meiner eg har kost. Ja, men før eg visste ordet av det så han han kosta av alt som var av snø på min bil.Heldigvis var snøen lett.  Men eg måtte spørja: Skulle ikkje du eigentleg til Spania? Jo, no skal eg heim og pakka ferdig. I morgon kveld nyt eg solnedgongen ved Middelhavet, men i kveld er eg her og kostar snø for deg! Eg kunne berre sei takk og ynskja han god natt og god tur til Spania.

Når det kjem til mennene i mitt liv så fekk eg berre ein bror, men gifte meg med den yngste av fire brør. Etter kvart fekk desse også søner. Seks tilsaman, og tre av dei er mine. I ein parantes kan eg fortelja at eg reiser med ei barndomsveninne hit. Ein gjeng på fem jenter har fylgt kvarandre frå konfirmasjonsalderen av. Me har fått tilsaman fjorten barn, og alle er gutar! Mine tre har gitt meg ni barnebarn, og fem av dei er gutar. 

Ein av desse traff eg rett før eg reiste hit. Han er ikkje yngst, men minst av vekst. Mindre enn alderen skulle tilsei. Kanskje har han derfor ikkje blitt teken heilt på alvor om han hadde noko å sei. Sist veke blei han tenåring, og om han enno ikkje kan kallast ein mann, så trur eg han er på god vei til å bli det.
Eg var på kino med han og veslesøstera hans og deretter på MacDonalds.  Han hadde heilt kontroll. Har forklart farmor korleis ho skal få bestilla mat og deretter betala. Kjapt hat han innhenta råd på telefon frå mora ang allergialternativ til søstera. Eg ser for meg den vesle kavaleren der der han står på MacDonalds og balanserer eit stort brett med mat, mens han dirigerer si vesle syster og si gamle farmor til å ta med med drikkebegera opp trappene for å finna eit bord der me kan sitja. Så blir det tid for konversasjon.

Vi snakkar om Robin Hood som me nyleg har sett på teateret og me er enige om at Robin Hood var han som stal frå dei rike og gav til dei fattige. Eg fortel om ein vaksenroman eg nettopp har lese (Kristin Harmel. Det franske armbåndet) der hovudpersonen, ei dame på over nitti år er blitt fortalt  at ho er ein direkte etterkommar etter Robin Hood og at det er hennar oppgave i livet å stela frå dei rike og gi til dei fattige. Ho veks opp i Frankrike under 2.verdenskrig, og opplever at jødane i nærområdet blir tekne til fange og alt jødisk gods blir konfiskert. Det blir hennar livskall, som ho overtar etter mora å stela dyre smykker og edelsteinar frå dei som tok frå jødane alt, for deretter å selja det og gi pengane anonymt til jødiske organisasjonar og institusjonar. Men så, mot slutten av livet ser det ut for at politiet er på sporet.

Har du høyrt om kva som hende med jødane under krigen? spør eg guten. Ja, det hadde han. På skulen hadde han sett NRK-serien Last: jøder om jødetransporten som gjekk på NRK . Kva syns du då? Skal vi gjera som Robin Hood og stela frå dei  rike og gi til dei fattige, eller skal vi berre sei at det er galt å stele? Han nøler, for han svarar at Det er ikkje lett å vita kva som er rett her

Eg blei glad for at han forstod at enkelte spørsmål er det ikkje lett å gi eit enkelt ja eller nei-svar på. 
Kva ville de ha svart? Kva er rett og kva er gale? Tenk på det fram til neste år. Møtest me her på Solgården då så kan me diskutera videre. Då har me felles minner frå 26-påska. Det kan bli fint!

Julemiddag på Kvitsund anno 1980

Det snøar. Tungt. Vått. Lenge.

Det er siste torsdsgen før jul. Året er 1980 og klokka nærmar seg tre på ettermiddagen.
I Øvre Telemark er eit lite samfunn i ferd med å gjera seg klar til den årlege julemiddagen Det er elevar ved Kvitsund Gymnes, dei som jobbar der og familiane deira.

Skuleanlegget med gamle og nye bygg ligg samla rundt eit tun ved Sundkilen, ein tarm av Telemarkkanalen.Fint sommarstid, men i dag er det berre det store juletreet midt på tunet som lyser litt opp i det tette snødrevet. Små og store skikkelsar hastar fram og attende på veg mellom klasserom og internat, matsal og lærarbustader.

Elevane har prøveeksamen i dag. Bleike, grå og slitne har både dei og lærarane stilt opp på hustrige klasserom frå tidleg morgon. Etter ein halv time kjem dei ut, ein etter ein, meir eller mindre nøgde med innsatsen. Men alle, nesten alle, er glad for at dei snart skal heim til jul.

Julemiddagen skal vera klokka fem. I alle fall står det slik på invitasjonane vi har fått. Og nederst på lappen: NB! Hugs laken og glitter til engleprosesjonen, og lys til dei største barna!

Enno er det nokre timar igjen til klokka er fem, og mykje må gjerast klart, ikkje minst på det store internatkjøkkenet. Her har det vore stor aktivitet i fleire dagar alt. Å laga festmiddag til to hundre personar er ikkje ei sak for amatørar. Elevane måtte jo også få frukost og føremiddagsmat i dag, sjølv om det blei enkelt. Men no går husmor frå rom til rom for å sjekka at alt er i orden.. Festborda er dekka i matsalen. Trongt blir det, men slik må det vera til jul, for då vil alle vera med. På kjøkenet luktar det framleis ribbe som blei steikt i går, og som no berre skal varmast i steikovnen til middag. Ei umiskjenneleg lukt av surkål kjem frå grytene til Bjørg. Ho er spesialist på surkål og lagar med glede store porsjonar. Sausen er ferdiglaga og poteter og gulrøtter ferdig skrelte, klar til koking. Jo, her er alt i rute. Berre kjøkenjentene skramlar framleis med å finna fram fat og skåler og bestikk til serveringa. Husmor går vidare til kjølerommet og ser at jo, det står ei lang rekke med skåler klar med riskrem og mugger med raud saus. Og på hylla oppanfor står det ei lita skål med åtte skålda mandlar til riskremen og ditto marsipangrisar til dei heldige. 
Det ser enno ut til at julemiddagen skal bli som i fjor og i forfjor og året før der igjen. Det er enno to timar igjen der ting kan skje, men husmor veit ingenting om det der ho sit seg ned i pauserommet, det såkalla sakristiet, for å ta seg ein velfortent kaffirast. Fire adventslys er tende, og eit lite utval julebakst står på bordet. Men ute snøar det framleis tett. 
Elevane er tilbake på romma sine og i full gang med pakking og rydding. Avreisa skal skje rett etter frukost i morgon. Nokre med ekspressbussar over Haukeli eller til Sørlandet, mens dei fleste tar bussen til jernbanen i Bø og så tog vidare austover mot Asker og Oslo eller vestover mot Rogaland. Nokre skal vidare med fly til presteforeldre i Finnmark eller Trøndelag. Dei som skal rekkja fram til misjonærforeldre i Afrika eller Sør-Amerika har fått eitpar ekstra dagar fri og er alt reist. Litt må pakkast, men fintøy ligg klart til middagen, og varmt tøy til juletregangen ute etterpå. I kveld er det nemleg ikkje rosignal, og som tidlegare år er planen å gå rundt juletreet ute til langt på natt.
Men i år skal ikkje alt gå etter planen.

På den andre sida av hovudvegen kan ein sjå at det lyser frå tre små hus som ligg oppe i skråninga. Her er det åtte små og foreløbig tre store som er i ferd med å gjera seg klar, ikkje berre til middagen, men også engleopptoget som skal vera på festen etterpå. Eg bur i eit av desse husa, og no står eg ved vindauga og ser ut i snøveret saman med Agnar på seks og Inge på fire. Kjem ikkje pappa snart?
Pentøy til store og små er henta fram og lagt klart. Gutane fekk bunader til 17.mai og er veldig fornøgde med at dei skal få ha dei på seg i dag. Agnar har lenge vore klar for laken og lys og har øvd seg på å gå i prosesjon og syngja julesongar mens han ber lyset slik at den store lysmansjetten tar unna for varmen dersom det skulle dryppa. Inge er ein vimsekopp og har det nok best med å gå i pappa si store kvite skjorte og med ei stjerne i handa. Jo, gutane er klare, berre pappa kunne komma og tida kunne gå litt fortare. Men eg ser på snøen som legg seg på kraftledningane. Det minner meg om noko eg helst ikkje vil hugsa.

Endeleg. Der kjem tre pappaer strevande opp den bratte stien mot husa. Slitne og bleike så dei mest går i eitt med snødrevet, men er ikkje stega litt lettare? No er den julestria overstått, og berre julemiddagen ventar,

Me har nettopp bestemt oss for å ta bilen ned, endå så kort vegen er. Det er så dårleg engleføre

Men så skjer det vi ante, men ikkje ville vita. Det blinkar i lysa ein gong eller to. Så blir det mørkt. Heilt mørkt. Det måtte jo berre skje at straumen blei borte i eit slikt ver. Me prøver å gløyma den vinteren straumen var borte i tre døger og alle elevane måtte sendast heim. Som regel kjem straumen fort igjen. Det er ikkje så synd på oss. Me har oljekamin og lysestumpar i skuffa Og dersom det varer så finn me nok vegen til brødskuffa. Men rundt om i husa sit minst tjue små englar klare med laken og lys og stjerner. Dei ventar på at det skal bli lys igjen. 
Men det blir ikkje lys, og i alle internatromma er det berre elektrisk varme, så elevane blir kalde. Og husmor? Ho utset middagen med ein halv time om gongen. Så gir ho beskjed om at det skal fyrast opp i den store peisen i peisestova, så får elevane setja seg tett saman der. Men så var det maten. Ho må etterkvart innssjå at det ikkje blir julemiddag i kveld. Helst vil ho sleppa å opna døra til kjølerommet slik at varmen kjem inn dit i tilfelle straumstansen varer lenge, men til slutt blir det henta ut mjølk og ost og syltetøy og pølse. Ikkje akkurat slik ein hadde tenkt seg det, men elevane slepp i alle fall å svelta. Alle småenglane må krypa til sengs i mørke, og mødrene er i ferd med å bretta saman lakena då straumen plutseleg er der igjen. Lyset flommer, kjøleskap og fryseboks durar og radioen snakkar vidare. Og ikkje minst, vatnet renn igjen.
Men nede på kjøkenet ser husmor utover eit hav med julemat. Og i morgon tidleg reiser elevane heim til jul. Seint på kvelden ringjer det i alle interntelefonane rundt i heimane. Beskjeden er klar: Det blir julemiddag i morgon tidleg klokka halv ti! Det tar litt tid å innstilla seg på det, men halv ti neste morgon er alle pynta og klare. Bordverset syng me til tonane frå Her kommer dine arme små. Julefølelsen er der. Ribbe og surkål og riskrem med mandel. Maten sklir ned mens det lysnar mot dag. Stemninga er god og no er alt i sin rette skikk.
Festen blir liten, men englekor skal det bli. Fram frå bæreposane kjem utstyret som får dei små villbassane til å sjå ut som englar, og prosesjonen inn i festsalen er i gang: Fremst går dei minste med skjorter og stjerner, deretter dei større som kan tekstane og som med stor andakt held opp sine tende lys. Og til sist dei største som trur dei  med for å halda tonen og passa på dei små. Så stiller dei seg opp, ordnar rekkene og er klar. 
Men pianokrakken er tom! Kor er det blitt av pianisten? Jo, no kjem han med ein sprellande engel under kvar arm. Dei får plass i koret og så kan englesongen ta til. 

Den gamle - og so den nye tid

 Dei av oss som har levd ei stund, og som har gått i ein god skule der me lærte både Noregssoga og songar og salmar, me veit at dette ikkje er første, men andre linja i Per Sivle sitt dikt om Tord Foleson. Fyrste linja lyder slik: "Dei stod på Stiklestad fylka til strid.." og det skulle passa ekstra godt til mine olsoktankar. Og når eg ikkje kunne vera på Stiklestad så kunne eg vel ikkje vore ein betre plass enn i gamle Moster kyrkje på olsokmesse.

Rett utanfor ligg Olavssteinen der Olav den Heilage forkynte kristenretten for 1001 år sidan, og alt, både ute og inne ber bod om alt som har skjedd desse tusen åra. Inne har folk benka seg i hundrar av år, også mange av mine, og
ute er den store og gamle gravplassen der fleire generasjonar fann sin siste kvilestad. Tipptippoldemor Ellen Bergitha som eg er oppteken av i desse dagar var ikkje så gammal då ho døydde, men likevel hadde ho opplevd å sta ved grava til åtte - 8 - av sine elleve born. Året etter at Ellen Birgitha døydde, kom mor hennar, Berta Malene, frå Kopervik for å sjå om dei morlause barnebarna i Foldrøyhamn. Mens ho var der, ble ho sjuk og døydde, så også ho ligg gravlagd her på Moster. 

Eg er oppteken av alle århundra som har gått, både i kyrkja og i slekta når eg stig inn i det dunkle kyrkjerommet for å bli med på olsokmessa. Her slår det meg det fantastiske at kyrkja fyllest av levande menneske som eg hugsar frå ulike epokar av livet mitt. Mange er etterkommarar etter den første formora som kom hit for 200 år sidan. Her ser eg søskenbarn, samt tremenningar og firmenningar og anna slekt. Her er gamle klassekameratar og naboar, gamle og nye prestar og organistar. I ettertid blei det sagt at det var 80 sitjeplassar, men 142 frammøtte! Då er det nok medrekna ca 39 (!) nonner som kom syngjande inn.  

Og her er vi framme ved notida, eller i alle fall ved den tida som har gått etter at eg flytta frå Bømlo. Ein av dei første filmane eg såg var Sound of Music med Julie Andrews i hovudrolla som den syngjande nonna. Og no er dei her igjen; alle dei syngjande nonnene! Me fekk berre ein liten forsmak på musikalen som skal framførast i Moster Amfi om ei lita veke. Eg gler meg og tenkjer på andre Sound of Music-framføringar eg har fått opplevd. 
Rundt 1990 var heile familien Aasland på ferie i London og då fekk me med oss ei oppsetjing som var laga i eit av teatra der til ære for dronningmora (Elisabeth) på hennar bursdag. Me fekk ikkje komma på bursdagen akkurat, men nokså nær. Stas1

Tjue år seinare var me på veg til Oberammergau saman med ein flokk frå Asker menighet. Undervegs gjorde me ein stopp i Salzburg der me fekk sjå og gå opp mot "slottet" til familien von Knapp heldt til, og der mykje av handlinga foregår. Fekk med meg ein kjøleskapsmagnet derifrå, men den er tredimensjonal og ikkje så lett å få eit godt bilete av.  

Så kom meldinga på epost:

Til slutt må den ærast som ærast bør: Ein høgst levande fetter (eller var det kona? tok dei beste bileta , mens det var Per Sivle som i 1901 kom med diktet om Tor Foleson. Diktet sluttar slik:

 

"Og det er det stora

og det er det glupa

 at Merkjet det stend 

om mannen han stupa."

Langfredagsgjester

Eg fann nyleg eit gammalt notat der eg fortel om påskebesøket me hadde i Kleivstaulvegen i 1987.

"Ferierande gjester frå Sandnes skulle feira både femårsdag og 37-årsdag denne langfredagen, saman med det me kunne stabla på beina av morsslekt. Mens me venta på dei fem som skulle komma frå Rjukan etter lengre eller kortare skiturar, deltok me andre etter evne i middagsforberedelsane. Bessen tok dei minste med på ein tur langs veien og fann fullt opp av blåveis til middagsbordet, Nokre juniorar pussa sølvkrus så blåveisen skulle komma rektig til sin rett, mens andre illustrerte langfredagsbodskapen og hengde teikningane opp på ytterdøra så me skulle bli minna om at det var påske me feira. Tante Lise rakk akkurat å få sveiva opp ein solid porsjon Waldorfsalat etterat ho saman med gemalen hadde hatt ein heller strabasiøs skitur i Morgedal. Kalkunen steikte seg sjølv, og det gjorde også dei kyllingane me hadde gardert oss med, og som blei heilt nødvendige. Alle utfluktene hadde skjerpa apetitten skikkeleg.
Maten smaka, sola skein og alle var i godt lune, så då eit passeleg mannskap hadde meldt se til oppvaskteneste på kjøkkenet, seig me andre ut, ein etter ein, femten i talet, for å ta "middagsdøsen" i solveggen. 
Då var det at to eldre Oslo-damer med barnevogn spaserte forbi. "Folkehavet" som valt ut fekk dei to damene til å ta beinvegen heim til si slekt, til ho som hadde fått besøk av omtrent alle sine, dvs mor og mor si ugiftesøster. Dei var helst skrekkslagne. Så mykje folk i eitt hus! Det måtte vera noko særs som stod på. På mine seinare forsikringar om at det berre var ein alminneleg familiemiddag, trudde dei på det næraste ikkje på at det gjekk an å få til eit måltid for så mange i eit vanleg privathus. Det måtte vera frykteleg å få så mange gjester!
Og me som syns me hadde det så godt, slappa av med alle femten, og følte oss skikkeleg rike - på slekt!"

No hadde det seg slik at eg også langfredag i år fekk besøk av eit av bursdagsbarna. 37 år sidan sist, så no var han blitt akkurat dobbelt så gammal. Langfredagsbodskapen fekk me med oss i kvar vår kyrkje, og etter at eg hadde sett om grava til mannen min, og han hadde besøkt kona si på sjukehuset så blei det berre oss til til langfredags middag. Utfordringa var ikkje denne gongen å passa på at det blei nok mat, men heller lite nok.
Kor var det blitt av alle dei andre gjestene? Far var den eldste den gongen. Han var toogsytti i 1987. I tillegg var det småbrødre hans, tvillingane på sekstini, og kona til den eine tvillingen. Sjølv om dei høyrde til ei seig slekt så er dei alle borte no. Men dei små, dei som stilte opp med sølvpuss og blåveisplukking, samt langfredags-illustrasjon, kor er det blitt av dei?  Dei er reist på påskeferie med sine familiar. Enkelte har reist på hytta for å leita etter snø, men finn nok heller blåveis. Og dei har blitt maaange fleire! Hadde me hatt alle her så hadde me vore sånn omtrent 42. Godt å vita at slekta ikkje er døydd ut, men derimot er blitt tredobla!
Så då kan me sitja her, me to gamle, og  mimra attende til det som var, men samtidig sjå framover til dei store familiemiddagane som ventar om ikkje så lenge. Me har begge barnebarn som skal konfirmerast og som har invitert oss til stor feiring om mindre enn ein månad. Godt at livet går vidare!